ÖZAL KURUMLARI

30 okunma Eylül 2021

Küçük ve Ortaboy İşletmeleri Geliştirme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB)

Küçük ve Ortaboy İşletmelerin yönetim ve finansmanına dönük sorunlar çok sayıda oda başkanlarının  Sayın Ali Çoşkun’un Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanlığı döneminde gündeme gelmiş ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesinde 1988-99 yıllarında Küçük ve Ortaboy işletmelerin sorunlarını araştırmak üzere bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Yapılan çalışmaların ortaya koyduğu gerçek Türkiye’de bulunan firmaların % 95’in küçük ve ortaboy işletmeler olduğu, ülke istihdamının ve ihracatının büyük bir kısmının bu kuruluşlar tarafından gerçekleştirildiği, bu kuruluşlarının devlet desteklerine, finansmana ulaşmada zorluk çektiği, bürokratik engellerle karşılaştığı, üretim başta olmak üzere uzmanlık gerektiren dış satımda da güçlüklerinin bulunduğu ortaya konmuştur. Bu çalışmalar 1989 yılı sonuna kadar devam etmiş ve sorunların çözümü için bir kamu kurumuna ihtiyaç olduğu vurgulanmıştır.   

Başta TOBB olmak üzere çeşitli sivil toplum örgütleri, akademisyenlerin ortaya koyduğu gerekçelerle Türkiye'deki küçük ve orta ölçekli işletmelerin ekonomideki rolünü ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini artırmak ve sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla 1990 yılında Cumhurbaşkanı Turgut Özal’a çeşitli raporlar sunulmuştur. Dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal, dönemin Sanayi ve Ticaret Bakanı Şükrü Yürür’e KÜSGET temelli bir Küçük ve Ortaboy İşletmeleri Geliştirme İdaresi  Başkanlığı (KOSGEB) kurulması talimatını vermiştir. 

Bu talimat çerçevesinde KOSGEB’in kamu idaresindeki temelleri Sanayi Bakanlığı bünyesindeki Küçük Sanayi Geliştirme Merkezi(KÜSGEM 1973) ve Sınai Geliştirme Merkezi(SEGES 1978) ile her iki kurumun birleştiği Küçük Sanayi Geliştirme Genel Müdürlüğü’nün(KÜSGET 1983) birikimlerine dayandırılmıştır. 

KÜSGEM 1973 yılında Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma teşkilatı öncülüğünde Gaziantep’te pilot proje niteliğinde kurulmuştur. Kuruluşun ana işlevi küçük sanayi işletmelere ortak atölye hizmeti vermek üzere tanımlanmıştır. 1980 yılında Dünya Bankasının Emek Yoğun Sanayilere finansman desteği çalışmasında şahsımında bulunduğu 3 kişilik bir heyet tarafından bu bölgenin ziyaret edilmesi sırasında yörede bu kuruluşun 7 yıllık sürede sanayinin temellerine önemli hizmette bulunduğununu gözleme fırsatımı burada belirtmek istiyorum. Buğünkü Gaziantep sanayisinin baş aktörünün KÜSGEM olduğunu söylemek doğru olacağını düşünmekteyim. Burada bir belirtmek istediğim vefa duygusunun ön plana çıkarılması bakımından KÜSGEM ile birlikte Gaziantep Organize Sanayi Bölgesinin kurulmasında Kilis’li İTÜ Makine Mühendisliği mezunu Enerji ile Sanayi Bakanlıkları yapmış olan Mehmet Turgut’un hizmetini ve rolünü belirtmek gerekmektedir.  

SEGEM, Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı ile yapılan anlaşma çerçevesinde küçük işletmelere eğitim vermek amacıyla Sanayi Bakanlığı bünyesinde 1978 yılında kurulmuştur. SEGEM hem sınıf içi seminer tipi eğitimi, hem de fabrika içi, işbaşı tatbikatı ihtiva eden; yeni üniversite ve yüksekokul mezunlarına, meslekî kariyerlerine iyi bir başlangıç yapmalarını teminen, sonradan görevlerini yürütürken geliştirecekleri temel tecrübeleri kazandırmak üzere eğitim programları hazırlamak ve sanayi kuruluşlarının belirli, özel ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde düzenlenmiş; fabrika içi, işbaşı eğitim programları ile sanayideki üniversite veya yüksekokul mezunu personelin çalışma becerilerini arttırmak ve çalıştıkları kuruluşlarda daha yüksek mevkilere hazırlamak amacıyla hizmet veren bir kuruluş olmuştur. Üniversite Sanayi işbirliğinin öncülerinden tespitini yapmak yerinde olur düşüncesindeyim. 

1983 yılında Turgut Özal’ın iktidara gelmesi ile birlikte KÜSGEM ve SEGEM birleştirilerek Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde Küçük Sanayi Geliştirme Genel Müdürlüğü’ne (KÜSGET) dönüştürülmüştür. 

 

KÜSGET, Küçük Ölçekli İşletmeleri Geliştirme Merkezleri ile teknik danışmanlık hizmetleri vermiş, modern işletmecilik ilkelerini bu işletmelerde uygulamaya koymuş, dünya standartlarında kalite bilincinin yerleşmesi ve yaygınlaştırılması, teknolojik üretim seviyesinin yükseltilmesi, istihdam kapasitesinin artırılması yolunda çalışmalarda bulunmuş, çağdaş yönetim becerilerinin kazandırılması için teknik altyapının kuvvetlendirilmesine ilişkin hizmetleri gerçekleştirmeye çalışmıştır.

1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile kurulmuş olan KOSGEB, 2009 yılına kadar sadece imalat sanayi KOBİ’lerine hizmet ve destekler vermiştir. Ancak, ülkemizde imalat sanayi sektörü dışındaki sektörlerin ekonomik katma değer üretme ve istihdam yaratma potansiyelinin artması ve imalat sanayi dışındaki sektörlerdeki KOBİ’lerden gelen talepler,  KOSGEB’in hedef kitlesini tüm KOBİ’leri kapsayacak şekilde genişletmesi gerekliliğini gündeme getirmiştir.

KOSGEB, 2019 yılı itibarıyla 81 ilde 92 KOSGEB Müdürlüğü ve 1940 personel ile ülke sathına yaygın olarak küçük ve orta ölçekli işletmelere destek ve hizmetler vermektedir. Ayrıca, KOSGEB hizmet ve desteklerinden hedef kitlenin daha etkin yararlanılmasını sağlamak amacıyla bilgilendirme ve rehberlik faaliyetlerini yürütmek üzere, kurum ve kuruluşlarla yapılan iş birliği protokolleri kapsamında oluşturulan KOSGEB’in 96 adet  Temsilcilik Ofislerinin bulunduğunu belirtmekte yarar bulunmaktadır. 

KOSGEB, KOBİ’leri güçlendirerek ekonomide güçlü ve sürdürülebilir bir büyümeyi amaçlamaktadır. Beş yıllık stratejik plan dönemlerinde de, KOBİ ve girişimcilerin yenilikçi ve rekabetçi bir yapıya ulaşmalarını sağlamak ve sosyoekonomik kalkınmadaki paylarını artırmak temel misyonuyla faaliyetlerini sürdürmektedir. Yüksek teknolojileri KOBİ’ler vasıtasıyla tabana yaymayı, ileri teknolojili alanlar ve imalat sektörü başta olmak üzere girişimciliği yaygınlaştırmayı, KOBİ'lerin kurumsallaşmasını, markalaşmasını ve ihracatlarını artırma misyonunu KOSGEB devam ettirmektedir. 

KOSGEB’in desteklerinden yararlanmak için işletmelerin; 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam etmesi, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 125 milyon Türk Lirası’nı aşmaması gerekmektedir. Ayrıca işletmeler çalışan sayısına göre “mikro”, “küçük” ve “orta” ölçekli olmak üzere sınıflandırılmaktadır.

Temelleri Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı tarafından 1973 yılında Gaziantep’te atılan KOSGEB’in küçük ve ortaboy işletmeler ile paylaştığı bilgi birikimi yaklaşık yarım asıra dayanmaktadır. 

Bölgemiz işletmelerine yararlı olması amacıyla gelecek sayımızda KOSGEB Desteklerini, desteklerden yararlanma koşullarını anlatmaya devam edeceğiz.