İSTE’de hassas tespit yapabilen hava tahmin modeli geliştirildi

5 görüntülenme Temmuz-2020

İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE) öğretim üyeleri, yaklaşık 2 yıllık çalışmanın ardından yüksek çözünürlük özelliğine sahip ve hassas tespit yapabilen hava tahmin modeli geliştirdi.

yurt dışında yaptığı doktora ve bilimsel çalışmaların ardından 2015 yılında döndüğü Türkiye’de, ekosistem modellemesi alanında çalışmaya başlayan İSTE Çevre ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Abdulla Sakallı, beraberindeki ekiple birlikte 2 yıllık çalışmanın ardından, Türkiye’de yüksek çözünürlükte hava tahmin modeli geliştirdi.

5 günlük dolu, fırtına, yağış gibi hava hadiselerini yüzde 95 hassasiyet ile tahmin edebilmenin yanı sıra, rüzgâr enerji santralleri (RES) için rüzgâr hızı ve yönü gibi verilerin de sağlandığı modelin çok önemli olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Sakallı, “Biz hala tahmin verilerimizi yurt dışından hizmet alma şeklinde yapıyoruz. Bunun ardından bir tane Avrupa Birliği projesi yazdık. Bu projeden gelen finansmanla üniversite içerisinde hava tahmin merkezi kurduk” dedi.

Aldıkları ARGE projeleriyle bunu büyüttüklerini dile getiren Sakallı, “Şu anda Türkiye’nin sayılı sunucu merkezlerinden birisine sahibiz. Bu sunucu merkezi üzerinde, yüksek çözünürlük özelliğine sahip hava tahmin modeli yürütüyoruz. Burada 5 günlük hava durumlarını tahmin ediyoruz. Günlük güncelleniyor, tamamen yerlidir. Özellikle birçok sektörün ihtiyacı olan orajlı bölgelerin oluşum mekanizmasını, tahmin modeli üzerinden sunuyoruz. Bu yaptığımız bilimsel bir çalışmadır. Yaptığımız çalışmaları geliştirerek, ilk etapta 5 günlük hava tahminlerini 10 güne çıkarmak istiyoruz. Bu da sunucuları büyüterek mümkün olmaktadır. Kısa, orta ve uzun vadede bu tahminleri arttırmak istiyoruz” diye konuştu.

Bu çalışmadan elde edilen gelirleri yine modelin gelişmesi için kullandıklarını aktaran Sakallı, “İlk önce modelin çalışması için bir başlangıç veriye ihtiyacı vardı. Biz bu başlangıç verilerini uydulardan alıyoruz. Biz bu uydu verilerini kullanıp, geliştirdiğimiz teknik ve metotlarla modelin içerisine uygulayarak her gün çalıştırıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Hava tahminleri konusunda sadece Türkiye üzerinde çalıştıklarını anlatan Sakallı, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Biz bölgesel bazda yani sadece Türkiye’ye odaklandığımız için bu kadar yüksek çözünürlüğe inebiliyoruz. Modelimizi kamu ve özellikle enerji sektörünün ihtiyacı doğrultusunda daha iyi bir veri verebilmek için büyütmek istiyoruz. Türkiye’de ilk defa bu kadar yüksek çözünürlükte hava tahmin modeli geliştirildi. Bu modellerin başlaması için beslenmesi gereken verilere ihtiyacı var. Bu veriler çoğunlukla hava ölçümü yapan uçaklardan gelmektedir. Kovid-19 sürecinde bu uçakların yüzde 90’ı kalkamadı. Bizim modelimiz başlangıç verilerini uydudan aldığı için böyle bir sorunla da karşılaşmadık. Günlük hava durumuna ‘www.havatahminmerkezi.com’ adresi üzerinden ulaşılabilir.

Özellikle Kıyı bölgelerimizde rüzgâr dinamiğinin yüksek olması, bu bölgelerde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından birisi olan rüzgâr enerjisinin kullanımı için ‘Rüzgâr Enerji Santralleri’(RES) kurulmaktadır. Hava tahmin modelimiz ile, RES’lerin kurulu alanlarındaki enerji üretim potansiyelini, 24 saat öncesinden yüksek hassasiyetle öngörebilmekteyiz. Bunların yanında, yaptığımız kısa, orta ve uzun vadeli analizler ve uyguladığımız yapay sinir ağları modülleri ile, ekstrem hava olaylarının tahmini hakkında, sigorta şirketlerine, kamu kurum ve kuruluşlarına, zirai alan işletmecilerine veri desteği ve danışmanlık hizmeti sunmaktayız. Bu çalışmalar, ülkemizin bu alanda dışa olan veri bağımlılığını ortadan kaldıracak potansiyele sahiptir. Ülkemizde RES, HES (Hidro Elektrik Santralleri) ve GES (Güneş Elektrik Santralleri) kurulum ve işletme süresince ihtiyaç duydukları atmosferik verileri büyük çoğunlukla yurtdışı kaynaklı şirketlerden yüksek fiyatlara satın almaktadır. Gerçekleştirdiğimiz çalışmalar dışa olan bağımlılığımızı ortadan kaldıracaktır.” 

İSTE Rektörü Prof. Dr. Türkay Dereli de Çevre ve Deniz Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yapılan iklim araştırma çalışmaları kapsamında, Kovid-19 ile mücadele sürecine de katkı sağlayan, Türkiye’nin ilk yüksek çözünürlük özelliği taşıyan ‘Hava Tahmin Modeli’nin geliştirildiğini vurgulayarak, “Merkezin altyapısını güçlendirmek için yoğun çaba sarf ediyoruz. Merkez bünyesinde konuya ilişkin lisansüstü program açmayı planlıyoruz” şeklinde konuştu.

Habere Ait Resimler